Just a minute

Before death,

Much can be done— 

Dr. Bhawani Shankar Nial, renowned poet from Odisha state of India, shares his poem

Internationally acclaimed poet Dr. Bhawani Shankar Nial was born on 6th July 1968 in Kalahandi district, Odisha state of India. He is also a Human Rights Activist having worked all over India. He is founder of many social, political and cultural organizations. Originally, he is an Odia poet, side by side he wrote in Hindi. He published three anthologies in Odia, two in Hindi (Unpublished), two anthologies in English (Lockdown and an Encounter with Death). He is the Editor of magazines ‘The Surjya’, ‘The Kalahandi Express’, and ‘The Bande Kalahandi’, the Chief Editor of ‘Mahuri’, a Literary Magazine of the State of Odisha. His poems have been translated into 20 languages including English, Italian, Russian, Serbian, Chinese, French, Polish, Arabic, Albanian, Philippines Vietnamese, Urdu, Bengali etc.His two poetry collection ‘Lockdown’ and ‘An Encounter with Death’ had been published by Blue Rose Publication London and New Delhi and An International Poetry Review named Tapestry of Words by one Greek Prof Irene Doura-Kavadia published by Writers International Edition Athens and Mysore India Bring attention In Global Literary Platform. 

Just a Minute before Death

Just a minute

before death,

much can be done—

poems once thought of

but never written,

can be penned.

Even rising from the deathbed

with trembling hands,

one can write

after everyone has fallen asleep.

One can look at their own palm

for the very last time,

witnessing the intimate bond

between the lines

and listening to the silence of their understanding.

Just a minute

before death.

Just a minute

before death,

history can be written.

The lies, the shadows,

the mirages

one chased throughout life

only to reach the final moment—

even if not in full sentences,

in fragmented phrases,

a confession can be made:

all is illusion, all is a lie,

all is a celestial chronicle of half-light,

all body and Maya—

shadows and echoes wandering

within a sanctuary.

History can be written

just a minute

before death.

Writing this, come, let us begin,

facing the east,

forgiving the enemies within our lifespan.

Just a minute

before death,

one can vow to take along

all the words and meanings

encountered in life.

Even the secrets of a lover

etched into many poems—

some shadows, some dreams, some reality,

some stories, some sun, some rain, some dew.

Even

her gathered darkness, her leisure,

the last light of the evening,

the final solar eclipse of the city of death,

her endless afternoons, the clamor inside her pen,

the fossils of a disillusioned past,

the rose doodled on the last page of her college diary.

Just a minute

before death,

so much can be done.

A final laugh can be laughed,

a final cry can be cried.

If there is a ‘nothing,’ it can be turned to ‘yes,’

If there is a ‘yes,’ it can be filled with ‘no’ with clarity.

If there is doubt,

it can be transformed into a gentle smile.

***

यह सुप्रसिद्ध ओड़िया कवि डॉ. भवानी शंकर निआल की कविता का हिंदी अनुवाद है:

मृत्यु के ठीक एक मिनट पहले

— डॉ. भवानी शंकर निआल

मृत्यु के ठीक

एक मिनट पहले

किया जा सकता है बहुत कुछ—

सोची हुई,

पर अब तक न लिखी गई कुछ कविताएँ

मृत्यु शय्या से उठकर

काँपते हाथों से भी

लिखी जा सकती हैं,

जब सब सो चुके हों।

अपनी हथेली को ठीक से

आखरी बार

देखा जा सकता है,

रेखाओं के

अंतरंग संबंध

और समझदारी के सन्नाटे को सुना जा सकता है

मृत्यु के ठीक

एक मिनट पहले।

मृत्यु के ठीक

एक मिनट पहले

लिखा जा सकता है इतिहास।

जीवन भर

जिन झूठ और परछाइयों,

माया-मरीचिकाओं के पीछे

भागते-भागते यहाँ तक पहुँचे हैं

जीवन के अंतिम क्षण के पास—

दो वाक्य न सही,

पर अधूरे वाक्यों में

आत्म-स्वीकृति की जा सकती है:

कि सब माया है, सब झूठ है,

सब एक अर्ध-प्रकाश का खगोलीय वृत्तांत है,

सब काया और माया के

अभयारण्य के भीतर घूमती हुई परछाइयाँ और प्रतिध्वनियाँ हैं।

इतिहास लिखा जा सकता है

मृत्यु के ठीक

एक मिनट पहले।

यह लिखकर, आओ शुरुआत करते हैं

पूर्व दिशा की ओर मुँह करके

अपनी आयु के शत्रुओं को क्षमा करते हुए।

मृत्यु के ठीक

एक मिनट पहले जीवन में मिले हुए

तमाम शब्दों और अर्थों को

साथ ले जाने की शपथ ली जा सकती है।

यहाँ तक कि अपनी अनेक कविताओं में खुदी हुई

किसी प्रेमिका की

कुछ गुप्त बातें,

कुछ परछाइयाँ, कुछ स्वप्न, कुछ यथार्थ,

कुछ कहानियाँ, कुछ धूप, कुछ वर्षा, कुछ ओस।

यहाँ तक कि

उसका संचित अंधकार, उसकी फुरसत,

संध्या का अंतिम प्रकाश,

मृत्यु-नगरी का अंतिम सूर्यग्रहण,

उसकी अनंत दोपहर, उसकी कलम के भीतर का कोलाहल,

मोहभंग हो चुके अतीत के जीवाश्म,

और उसकी कॉलेज डायरी के अंतिम पृष्ठ पर बना हुआ गुलाब।

मृत्यु के ठीक

एक मिनट पहले

बहुत कुछ किया जा सकता है।

आखरी हँसी हँसी जा सकती है,

अंतिम विलाप किया जा सकता है।

जहाँ ‘नहीं’ था, वहाँ ‘हाँ’ किया जा सकता है,

जहाँ ‘हाँ’ था, उसे स्पष्टता के साथ ‘नहीं’ से भरा जा सकता है।

कोई द्वंद्व हो, तो उसे

एक मंद मुस्कान में बदला जा सकता है।

***

*ମୃତ୍ୟୁର ଠିକ ଏକ ମିନିଟ ପୂର୍ବରୁ*

ଡ଼. ଭବାନୀ ଶଙ୍କର ନିଆଲ

 

ମୃତ୍ୟୁର ଠିକ

ଏକ ମିନିଟ ପୂର୍ବରୁ

କରାଯାଇପାରେ ବହୁତ କିଛି ଭାବିଥିବା

କିନ୍ତୁ ଲେଖାଯାଇ ନ ଥିବା କିଛି କବିତା

ମୃତ୍ୟୁ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠି

ହାତ ଥରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବି

ଲେଖାଯାଇ ପାରେ

ସମସ୍ତେ ଶୋଇ ଗଲାପରେ।

ନିଜ ପାପୁଲିକୁ ଠିକରେ

ଶେଷଥର ପାଇଁ

ଦେଖା ଯାଇପାରେ

ରେଖାମାନଙ୍କ

ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସମ୍ପର୍କ

ଏବଂ ବୁଝାମଣାର ମୌନତାକୁ ଶୁଣାଯାଇପାରେ |

ମୃତ୍ୟୁର ଠିକ

ଏକ ମିନିଟ ପୂର୍ବରୁ |

ମୃତ୍ୟୁର ଠିକ

ଏକ ମିନିଟ ପୂର୍ବରୁ

ଲେଖାଯାଇପାରେ ଇତିହାସ

ଜୀବନ ସାରା

ଯେଉଁ ମିଥ୍ୟା ଏବଂ ଛାଇ

ମାୟାମରୀଚିକା ପଛରେ

ଧାଇଁ ଧାଇଁ ପହଂଚିବାକୁ ପଡିଛି

ଜୀବନର ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଖରୁ

ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟ ନ ହେଲେ ବି

ଖଣ୍ଡ ବାକ୍ୟରେ

ଆତ୍ମ ସ୍ୱୀକୃତି କରାଯାଇପାରେ

ସବୁ ମାୟା, ସବୁ ମିଛ

ସବୁ ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧ ଆଲୋକର ଖଗୋଲୀୟ ବୃତ୍ତାନ୍ତ

ସବୁ କାୟା ଏବଂ ମାୟା

ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଭିତରେ ଘୁରି ବୁଲୁଥିବା ଛାଇ | ପ୍ରତିଧ୍ୱନି

ଇତିହାସ ଲେଖାଯାଇପାରେ

ମୃତ୍ୟୁର ଠିକ

ଏକ ମିନିଟ ପୂର୍ବରୁ

ଏହା ଲେଖି ଦେଇ ଆସ ଆରମ୍ଭ କରିବା

ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି

ନିଜ ଆୟୁଷରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷମାକରି।

ମୃତ୍ୟୁର ଠିକ

ଏକ ମିନିଟ ପୂର୍ବରୁ ଜୀବନରେ ସାକ୍ଷାତ କରିଥିବା

ତମାମ ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥମାନଙ୍କୁ

ସାଙ୍ଗରେ ଧରିନେବାର ଶପଥ ନିଆଯାଇପାରେ

ଏପରିକି ନିଜ ଅନେକ କବିତାରେ ଖୋଦାହେଇଥିବା

କିଛି ପ୍ରେମିକାର

କିଛି ଗୋପନ କଥା

କିଛି ଛାଇ, କିଛି ସ୍ବପ୍ନ, କିଛି ବାସ୍ତବ

କିଛି ଗଳ୍ପ, କିଛି ଖରା, କିଛି ବର୍ଷା, କିଛି କାକର

ଏପରିକି

ତା ସଂଚିତ ଅନ୍ଧାର, ଫୁରସତ

ସନ୍ଧ୍ୟାର ଶେଷ ଆଲୁଅ

ମୃତ୍ୟୁ ନଗରୀର ଅନ୍ତିମ ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ

ତା ଅସରନ୍ତି ଅପରାହ୍ନ,ତା କଲମ ଭିତରର କୋଳାହଳ

ମୋହଭଙ୍ଗ ଅତୀତର ଜୀବାଶ୍ମ,

ତା କଲେଜ ଡାଏରୀର ଶେଷ ପୃଷ୍ଠାରେ ଗାରେଇଥିବା ଗୋଲାପ।

ମୃତ୍ୟୁର ଠିକ

ଏକ ମିନିଟ ପୂର୍ବରୁ

ବହୁତ କିଛି କରାଯାଇପାରେ

ଶେଷ ହସ ହସାଯାଇପାରେ

ଅନ୍ତିମ କାନ୍ଦ କନ୍ଦାଯାଇପାରେ

କିଛି ନାହିଁ ଥିଲେ ହଁ କରାଯାଇପାରେ

କିଛି ହଁ ଥିଲେ ନାହିଁ  ଭରି ଦିଆଯାଇପାରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ସହ

କିଛି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଥିଲେ ସ୍ମିତ ହାସ୍ୟରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରାଯାଇ ପାରେ।

_________________

Read: Never Prayed Before – A Poem from Odisha, India